Μετάνοια

Μετάνοια. Λοιπόν.

Κατ’ αρχήν. Κάποια πράγματα μου κάνει εντύπωση το ότι δεν έχουν ειπωθεί από άλλους. Δεν ξέρω, μπορεί και να τα ‘χουνε πει με άλλα λόγια, ακαταλαβίστικα. Μπορεί και να έχουν ειπωθεί χίλιες φορές, από χίλια διαφορετικά πρόσωπα, απλά εγώ να τυγχάνω αδιάβαστος. Τέλος πάντων.

Άκου. Μετάνοια σημαίνει γκρίνια. Αυτό είναι το μπότομ λάιν. Γκρίνια μεν, αλλά για σοβαρά ζητήματα δε. Για παράδειγμα, δε μετανοείς που έπλυνες κι άπλωσες τα ρούχα και τώρα πρέπει να τα μαζέψεις. Μετανοείς επειδή παντρεύτηκες και τώρα πρέπει να χωρίσεις. Ωστόσο, στη βάση τους, αυτές οι δύο έννοιες είναι συγγενικές.

Τι πάει να πει μετανοείς; Όπως έπρεπε να πλύνεις τα ρούχα, έτσι έπρεπε και να παντρευτείς. Το γεγονός ότι βαριέσαι να τα μαζέψεις αργότερα, ίσως υπήρχε ήδη στο πίσω μέρος του μυαλού σου, ίσως όχι, σε κάθε περίπτωση, δεν αλλάζει τίποτα στην πράξη. Το ίδιο το ενδεχόμενο να πάει κάτι στραβά στο μέλλον, δεν επηρεάζει την απόφασή σου να παντρευτείς. Ερχόμενοι στο τώρα, η μετάνοιά σου όσον αφορά την απόφαση αυτή που πήρες τότε, η οποία πιθανόν να πηγάζει από μια λογική ακολουθία σκέψεων, αναπόφευκτα επηρεασμένη από τη γνώση ενός πλήθους παραμέτρων που δε θα μπορούσες να ήξερες τότε και η οποία, με τη σειρά της, αποδίδει στο ενδεχόμενο του χωρισμού μεγαλύτερη πιθανότητα τώρα -ψευδώς-, πιθανόν δε να πηγάζει από συναισθηματική φόρτιση, το λογικό σφάλμα εκεί είναι ότι αποδίδεται μεγαλύτερη βαρύτητα στην τρέχουσα στιγμή σε σχέση με όλες τις υπόλοιπες στιγμές, ανεξάρτητα από το πού πηγάζει, δεν επιτυγχάνει απολύτως τίποτα, όσον αφορά το αποτέλεσμα.

Ρωτάνε στις συνεντεύξεις τους οι δημοσιογράφοι, ‘έχεις μετανιώσει για λάθη που έχεις κάνει στο παρελθόν;’, μα δεν είναι σαν να λένε:‘Ορίστε, να, θέλεις να γκρινιάξεις λίγο για κάτι; γκρίνιαξε ελεύθερα, το κέρδισες’; Έτσι μου ακούγεται εμένα.

Άκου. Το ‘μετανιώνω για κάτι που συνέβη τότε’ δε σημαίνει ότι έχω κάποια συγκεκριμένη πρόθεση να κάνω κάτι διαφορετικό τώρα, ή στο μέλλον. Νομίζω εκεί την πατάνε οι περισσότεροι. Σκέφτονται δηλαδή ‘αυτός μετανοεί, άρα έχει αλλάξει, άρα θα είναι ευάλωτος όταν έρθει η στιγμή να αντιμετωπίσει μία ίδια κατάσταση’. Στον κόσμο αρέσει να ακούει κάποιον να μετανοεί, γιατί δηλώνει μια υποτιθέμενη αδυναμία του και μια πλαστή αίσθηση υπεροχής τους. (Γι’ αυτό το ρωτάνε συχνά στις συνεντεύξεις τους οι δημοσιογράφοι).

Ρε μαλάκες. Πώς βλέπετε πρόθεση για οτιδήποτε σε μία δήλωση μετάνοιας, αυτό με ξεπερνάει. Το θέμα δεν είναι ότι ο άνθρωπος δεν αλλάζει, το θέμα είναι ότι η ζωή δεν μπορεί να επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο. Ένας αλλαγμένος άνθρωπος που αντιμετωπίζει τον ίδιο προβληματισμό, τοποθετημένος όμως υπό αλλαγμένες συνθήκες και με αλλαγμένα όλα τα συμφραζόμενα, μπορεί να ανταποκριθεί με οποιοδήποτε τρόπο θέλει, αλλά στο τέλος να έχει τα ίδια αποτελέσματα.

Μετάνιωσε όσο θέλεις και άλλαξε όσο θέλεις. Πάλι το ίδιο θα συμβεί. Όχι ακριβώς το ίδιο, αλλά το πιο σημαντικό, αυτό που θες ν’ αποφύγεις, αυτό δε θ’ αλλάξει. Τα ρούχα θα ‘ναι εκεί κι εσύ θα πρέπει να τα μαζέψεις.

Ράμσγκεϊτ, Κεντ
Απρίλιος 2022